Dotacja Celowa na rok 2023 - Zadanie 1.3

Zadanie 1.3

Tytuł projektu: Utrzymanie zbiorów w długoterminowej przechowalni nasion, kriobanku i herbarium oraz prowadzenie centralnej bazy danych o zasobach genowych roślin użytkowych.
Kierownik projektu: dr M.Puchta-Jasińska

 

Szczegółowy opis zakresu rzeczowego zadań w 2023r.:

Cel zadania: utrzymanie zbiorów długoterminowej przechowalni nasion i kriobanku w stanie żywym zgodnie ze standardami jakości i bezpieczeństwa, ich dystrybucja zgodnie z przyjętymi zasadami i procedurami, gromadzenie i dystrybucja danych o zasobach genowych poprzez centralną bazę danych, oraz prowadzenie herbarium.

Długoterminowe przechowywanie nasion zasobów genowych roślin w obniżonej temperaturze i wilgotności jest metodą powszechnie stosowaną w bankach genów roślin. Jest to metoda pozwalająca na efektywne utrzymanie na niezmienionym poziomie zmienności genetycznej i żywotności nasion, bez konieczności ich odnawiania przez długi czas. W przechowalni prowadzony jest monitoring żywotności obiektów oraz ich regeneracja we współpracy z kuratorami poszczególnych kolekcji. W zbiorach przechowalni wyodrębniona jest kolekcja aktywna, z której nasiona są udostępniane zainteresowanym podmiotom. Planuje się także prowadzenie prac związanych z biochemicznym oznaczaniem żywotności nasion i jej utraty wskutek starzenia podczas długotrwałego przechowywania. Analizy biochemiczne mają na celu estymację długości okresu przechowywania w stanie żywym obiektów w banku genów. Uzupełnieniem zbiorów zgromadzonych w przechowalni długoterminowej jest herbarium, na które składają się materiały referencyjne poszczególnych kolekcji roślin.
W 2023 roku zostanie zainicjowana budowa kriobanku na potrzeby utrzymania kolekcji ziemniaka i innych gatunków utrzymywanych w kolekcjach polowych i in vitro. Planowane prace obejmą optymalizację procedur kriokonserwacji merystemów wierzchołkowych ziemniaka.
Zgromadzone w centralnej bazie danych informacje o roślinnych zasobach genowych w zbiorach banku genów będą udostępniane za pomocą witryny https://wyszukiwarka.ihar.edu.pl/pl, https://bankgenow.edu.pl. Centralna baza danych służy gromadzeniu informacji o wszystkich zasobach genowych objętych ochroną. Pozwala to na usystematyzowanie w jednym miejscu informacji o wszystkich zgromadzonych zasobach roślin użytkowych. Gwarantuje również spójny format i przejrzystość informacji dotyczących pochodzenia, charakterystyki i cech użytkowych zgromadzonych obiektów. Służy również zarządzaniu kolekcjami, optymalizacji procesów przechowywania obiektów, ich udostępniania oraz usprawnia przepływ informacji pomiędzy Instytutem Hodowli i Aklimatyzacji Roślin - PIB w Radzikowie i Instytutem Ogrodnictwa – PIB w Skierniewicach, oraz współpracującymi z tymi instytutami jednostkami nadzorującymi kolekcje roślin rolniczych i ogrodniczych.

Opis zadania:

  1. Zarządzanie zbiorami długoterminowej przechowalni nasion (kolekcja bazowa, kolekcja aktywna), w tym monitorowanie żywotności przechowywanych zbiorów, liczby nasion danego obiektu, prowadzenie monitoringu dostępności nasion i przekazywanie danych do centralnej bazy danych.
  2. Biochemiczne oznaczanie żywotności nasion i procesów starzenia zachodzących w trakcie długotrwałego przechowywania.
  3. Zwiększenie o 500 obiektów zasobów kolekcji bazowej w IHAR-PIB i duplikatów bezpieczeństwa umieszczanych w Globalnym Banku Nasion.
  4. Przekazywanie kuratorom kolekcji obiektów do charakterystyki, oceny i reprodukcji.
  5. Nadzór i utrzymanie urządzeń i instalacji w przechowalni długoterminowej.
  6. Udostępnianie próbek nasion z kolekcji aktywnej przechowalni długoterminowej IHAR-PIB.
  7. Prowadzenie dokumentacji zbiorów przechowalni i przekazywanie informacji do centralnej bazy danych o zasobach genowych roślin użytkowych.
  8. Prowadzenie herbarium w zakresie przygotowania kart zielnikowych i etykiet z okazów z roku 2022.
  9. Porównanie dostępnych protokołów kriokonserwacji merystemów ziemniaka i przygotowanie oraz przetestowanie zaadaptowanego do warunków polskich genotypów protokołu.
  10. Prowadzenie centralnej bazy danych o zasobach genowych roślin użytkowych, w tym współpraca z innymi bazami dotyczącymi kolekcji roślinnych zasobów genowych.
  11. Przygotowanie protokołu i szablonu pliku w formacie xls dla kuratorów nadzorujących kolekcje w celu przekazywania danych do centralnej bazy danych.
  12. Doskonalenie i rozbudowa centralnej bazy danych w zakresie weryfikacji zamawiających, informowania o zamówieniach próbek i realizacji zamówień przez kuratorów.
  13. Nadzór merytoryczny nad systemem dokumentacji kolekcji zasobów genowych roślin użytkowych.
  14. Udostępnianie informacji użytkownikom o zasobach genowych roślin użytkowych zgromadzonych w kolekcjach poprzez system EGISET (https://wyszukiwarka.ihar.edu.pl/pl, https://bankgenow.edu.pl).
  15. Przyjmowanie od kuratorów zgłoszeń dotyczących umów podpisanych poza systemem EGISET, prowadzenie ewidencji udostępnionych obiektów.
  16. Przygotowywanie informacji dla Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o aktualnej liczbie:

    - obiektów objętych w kraju systemem wielostronnym Międzynarodo-wego Traktatu – MLS,
    - podpisanych umów udostępniania obiektów – SMTA,
    - zasobów genetycznych roślin dla wyżywienia i rolnictwa zabezpieczonych w kolekcjach banków genów w ramach raportowania realizacji Celów Zrównoważonego Rozwoju Agendy na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju 2030 ONZ, poprzez miernik nr 2.5.1.a.

  17. Zarządzanie systemem informatycznym i jego techniczna obsługa.
  18. Współpraca międzynarodowa:

    - w ramach programu ECPGR,
    - z bankami genów innych państw,
    - z Globalnym Bankiem Nasion.